Brochowskie kasztany - Brochów na przestrzeni wieków

Idź do spisu treści

Menu główne:

Brochowskie kasztany

Wieści Brochowskie > Artykuły > 2014

Szrotówek w Brochowie


Kasztanowiec   zwyczajny zwany także białym, z powodu podobieństwa  owoców  do  orzechów kasztana  jadalnego  często  nazywany  mylnie kasztanem,  został  rozpowszechniony  w Europie  w  XVI-XVII  wieku  jako  drzewo ozdobne.  Spośród  znanych  25  gatunków kasztanowców  jeden  występuje  w  Europie (w  warunkach  naturalnych na Bałkanach), kilka  w  Azji,  natomiast  najwięcej  gatunków  występuje  w  Ameryce Północnej.
Kasztanowce  sadzone  są  głównie  w parkach i wzdłuż dróg, a niekiedy
ze względu na nasiona stanowiące cenny pokarm dla zwierzyny, zwłaszcza dla saren i jeleni również w lasach. Młode owoce wykorzystuje się w farmacji jako składnik leków stosowanych w chorobach układu krwionośnego. Popularność kasztanowców wynika  z ich walorów dekoracyjnych: mają one okazałe korony, duże, intensywnie zielone liście, oryginalne owoce oraz charakterystyczne kwiaty, będące symbolem wiosny a owoce jesieni (kasztany).
Kasztanowce w Brochowie pochodzą z nasadzenia w okresie międzywojennym. Spotkać możemy kasztanowce zwyczajne wzdłuż ulicy Mościckiego, Parku Brochowskim, na cmentarzu, przy ulicy Pionierów - tzw. kasztanówka. Od wielu lat drzewa te są atakowane przez szkodnika, który pierwszy raz został wykryty na kasztanowcu zwyczajnym w 1985 r. w Macedonii koło jeziora Ohryd. Naukowcy nadali nazwę nowo odkrytemu gatunkowi owada Cameraria ohridella. W Polsce pierwszy raz jego występowanie stwierdzono w arboretum w Wojsławicach koło Niemczy w 1998 roku, które jest filią Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego.

           



Zdjęcie przedstawia szrotówka kasztanowcowiaczka w wielokrotnym powiększeniu, gdyż posiada on długość ok. 5 mm, obok na zdjęciu widać szrotówka na korze drzew przy ulicy Mościckiego w lipcu 2014 r.
Motyle mają długość 2,8-3,8 mm, ich skrzydła przednie są barwy czerwonozłotoochrowej z białymi przepaskami, czarno obrzeżonymi, czułki są nitkowate, prawie tak długie jak ciało. Jaja są płaskie, owalne, długości 0,2-0,4 mm, barwy białej. Larwy przechodzą cztery stadia rozwojowe, długość larw I stadium wynosi 0,4-0,5 mm, a ostatniego osiąga 3,5-4,5 mm. Poczwarki są brązowe, długości 3,5-5 mm umieszczone w jedwabistym kokonie, stąd w części przedniej mają spiczastą ostrogę do przebijania kokonu i skórki liścia.
Szrotówek kasztanowcowiaczek wyraźnie preferuje kasztanowca białego (Aesculus hippocastanum), w znacznie mniejszym stopniu uszkadza liście kasztanowca krwistego (Aesculus pavia), kasztanowca żółtego (Aesculus flava) i kasztanowca czerwonego (Aesculus xcarnea), a nie rozwija się zupełnie w liściach kasztanowca drobnokwiatowego (Aesculus parviflora), kasztanowca gładkiego (Aesculus glabra) i Aesculus indica.

                 

Drzewa kasztanowca zwyczajnego  już  w lipcu  mają brązowe   liście (plamy na liściach nazywane są minami)  i  na przełomie lipca-sierpnia  zaczynają opadać  jak winny to uczynić późną  jesienią.  Owoce "kasztany" jakie wydają te drzewa są bardzo małe. Powyższe zdjęcia zostały zrobione 8 lipca 2014 r. przy ulicy Mościckiego a tak wyglądają kasztanowce białe wszędzie w Brochowie. Już na początku sierpnia większość liści opadnie z zaatakowanych przez szkodnika drzew, a przy zdrowych drzewach opadanie liści winno następować na przełomie pażdziernika i listopada. Zdjęcia poniżej wykonane zostały 11 sierpnia 2014 r. pokazują wygląd kasztanowca przy ulicy Mościckiego oraz nasilenie szkodnika na korze drzewa.

                

We wrześniu (tak jak w roku ubiegłym) pojawią sie nowe nieliczne liście i kwiatostany na drzewie przedstawionym powyżej. Zdjęcia poniżej przedstawiają tego samego ksztanowca 22 sierpnia 2014 r., na których zauważyć można niemalże całkowity brak liści i niewielką ilośc owoców - kasztanów. Nie jest to jednak cud natury tylko wyrażny objaw chorob drzewa. Z kwiatów takich nie wykształcają się już nowe owoce, gdyż jest już jesień a jedynie powoduje to osłabienie drzew, które zimą mogą przemarznąć. W roku następnym drzewa zaatakowane intensywnie przez szrotówka znacznie ograniczają ilość kwiatostanów a w sytuacjach skrajnych mogą wcele nie kwitnąć i owocować.
Z porównania zdjęc wynika, że w ciągu 11 dni uschnięte liście niemalże opadły z drzewa.

               

Zdjęcia poniżej zostały wykonane 9 września 2014 r. - przedstawiają  drzewo jakie jest na zdjęciach powyżej, które są potwierdzeniem wyrażnej choroby tego ksztanowca z powodu szrotówka kasztnanowiaczka. Widać na zdjęciu po lewej nowe liście i kwiatostany.


                 


Podejmowane sporadycznie próby usuwiania opadłych liści np. przez uczniów ze szkoły podstawowej nr 80 nie są w stanie zapobieć rozprzestrzenianiu się plagi tego motyla.
Kasztanowiec czerwony rosnący w Parku Brochowskim nie jest atakowany aż w takim stopniu przez szrotówka (zauważyć można na liściach niewielkie ilości tzw. min) pomimo, że w pobliżu rosną kasztanowce zwyczajne i wyglądem niektóre z nich nie odbiegają od tych pokazanych na zdjęciach wyżej.



                                                                                  Brochów, lipiec - wrzesień 2014,   tekst i zdjęcia Henryk Lochdański

Zródła:
1. Wikipedia - zdjęcie szrotówka

2. Ćwikliński L., Ćwiklińska J. (2001): Nieco więcej o szrotówku kasztanowcowiaczku. Ochrona Roślin, 5/6. 10-12.




 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego