Ewangelicki - Brochów na przestrzeni wieków

Idź do spisu treści

Menu główne:

Ewangelicki

Kościoły

Kościół ewangelicki w Brockau został zbudowany w latach 1910-1911 za kwotę 136 000 marek. Architektem był Friedrich Oskar Hossfeld z Berlina, który od  1900 roku kierował w Ministerstwie Robót Publicznych w Berlinie działem budowy muzeów, kościołów i budowli zabytkowych w Prusach. Imienia Friedrich nie używała w swoje działalności zawodowej.
Wybudowany kościól posiadał 760 miejsc dla wiernych. Wnętrze kościoła wyłożone zostało ornamentami z drewna sosnowego celem zwiększenia jego akustyki. Ławy (częśc z nich została przeniesiona do kościła katolickiego), ołtarz, ambona oraz organy również były wykonane z drewna sosnowego, które było bogato rzeźbione.
olorystyka kościoła była niebieska i czerowna.
Malowania ołtarza były dziełem Paula Rudolpha Linke z Breslau, który był znanym malarzem portretów, krajobrazów oraz obrazów dla kościołów.
Chrzcielnica była wykonana z piaskowca a jej przykrycie było z kutego mosiądzu.
Organy wykonała firma  Schlag u. Sohne (Schlag i syn) ze Świdnicy, a piszczałki Schilling z Apolda.
Znajdująca się na cmentarzu brochowskim figura Chrystusa - grób Józefa Bieńkowskiego wg. informacji Tomasza Bronki ma pochodzić z kościoła ewangelickiego.

Mieszkańcy Brockau hełm wieży kościoła nazywali cebulą ze względu na jego kształt. Do kościoła oprócz mieszkańców Brockau uczęszczali mieszkańcy pobliskich Zacharzyc (Sachern).
Powstała parafia była pod wezwaniem Świętego Ducha. Pastorem został Hans Martin Schulte i był nim do 1945 roku.
W latach 20-tych ubiegłego wieku w swojej działalności misyjnej kościół walczył z problemem alkoholizmu wśród wiernych.
W czasie działań wojennych na terenie Brockau kościół poważnie ucierpiał i nie został odbudowany po 1945 roku i w latach 60-tych rozebrany na cegł
e do Warszawy.

Pozostałością kościoła ewangelickiego w Brochowie  jest budynek parafialny znajdujący się na terenie szpitala przy ulicy Biegłej (był on salą gimnastyczną przy Szkole Podstawowej nr 37 i 80, obecnie jest szpitalną apteką i biurami). Natomiast po parafii ewangelickiej zostały cmentarz przy ulicy Brochowskiej (od lat 20-tych ubiegłego wieku był cmentarzem wspólnym ewangelików i katolików) oraz  willa – dom pastora, która znajduje się przy ulicy Semaforowej 9, która w latach 1907 - 1933 należała do znanego ogrodnika w Brockau Roberta Sterna. Willa  w Brochowie była przez kilkadziesiąt lat żłobkiem należącym do  PKP, potem przekazana parafii katolickiej a obecnie jest tam firma JaDan.

Zgodnie  z ustalonym  terminem  dnia 5 grudnia 1910 roku ewangelicki  kościół  p.w.  Świętego Ducha  w Brochowie  został  oddany  do użytku wiernych. W  przeddzień    uroczystości    poświęcenia    kościoła  w pięknie  przystrojonym   Ratuszu,   w  obecności  władz  miejskich,   państwowych    i  lokalnych oraz  delegatów  i zwierzchników   kościoła  ewangelickiego,  odbyła  się  oficjalna  uroczystość   przekazania   świątyni   społeczeństwu    Brochowa,    której przewodniczył   profesor  dr Dierschke.   Po  ceremonii  oficjalnej  w jednej  z klas  gminnej  szkoły  podstawowej  odbyło  się małe przyjęcie. Pastor   prim.   Müller   z  kościoła   Św.  Zbawiciela złożył  podziękowania   wszystkim,   którzy  przyczynili  się  do  budowy   nowego   kościoła.   Następnie przed  kościołem  zostały  wręczone  klucze  i otwarto główne  wejście.  Mowę  powitalną  wygłosił  pastor Decke.   Słowa  liturgii   wygłosił  miejscowy   pastor Müller  prosząc  Ducha  Świętego  o opiekę  nad tym kościołem.    Generalny    suprident    D.   Rottebohn przekazał   pastorowi    biblię   w   srebrnej   oprawie, wotum  od Cesarzowej. Plany  budowy  obu brochowskich     kościołów   zbiegły  się  w tym  samym  czasie.  Jednocześnie   ministerstwo   wyraziło   zgodę  na  budowę   obu  kościołów.  Regionalny   mistrz  budowlany   P. Dobermann nadzorował   budowę  obu kościołów,   w  ewangelickim  powierzono   mu  również   wyposażenie    wnętrza.  Koszt  budowy  kościoła  wynosił   150.000  marek   złożonych    z  trzech   składek.   70.000   marek wyłożono   z  kasy  Kolei   Żelaznej,   40.000   marek dołożyła    gmina    ewangelicka     Św.    Zbawiciela, Gmina  Brochów   zobowiązała   się  w  ciągu  30  lat płacić po 1.500 marek  rocznie  na ten cel.
Kościół   został  wybudowany   w  stylu  neorenesansowym.  Renesans   był  stylem  popularnym   w  czasach reformacji  i wiele  budowli  wzniesiono   w tym stylu  nad  Renem   i  na  Śląsku.   Była  to  świątynia jednonawowa,    nakryta   dachem   dwuspadowym    z  ozdobnym     szczytem     od    strony     południowej i  czworoboczną    wieżą   od   strony   południowo-wschodniej.   Na  wieży   znajdowała   się  niewysoką ośmioboczna   nadbudówka  z 4 tarczami  zegarowymi, nakryta  cebulastym   hełmem  z miedzianej  blachy. Nadbudówkę   wieńczyła  ośmioboczna   wieżyczka z prześwitem   i wysoką  iglicą,  w całości  wykonana  z miedzianej  blachy.
We wnętrzu  kościoła  dominowały  kolory  niebieski i czerwony,   niepowtarzalną    ozdobą   był   ołtarz, ambona  i organy  rzeźbione   z  sosnowego   drewna. Z  lewej  strony  wnęki  ołtarzowej   stała  drewniana ambona,  po  prawej  stronie  ołtarza  znajdowała   się chrzcielnica    wyrzeźbiona    z  piaskowca,    nakryta ręcznie  grawerowaną   pokrywą  z brązu,  wykonana przez  Ciweliusza  Tilmana-  Schrnitza  z Wrocławia.
W  wnęce   ołtarzowej   w  rzeźbionej   ramie   (rama znajduje  się   w   świetlicy    środowiskowej - dop. autora strony)     był umieszczony   obraz  śląskiego   malarza   Paula   Linkego   przedstawiający     scenę   rozmowy   Jezusa   z Samarytanką   przy   studni   Jakuba   -  namalowany według  cytatu  z ewangelii   św.  Jana  4,  24"     Bóg jest  Duchem;  potrzeba  więc,  by czciciele  Jego  oddawali  Mu cześć w Duchu  i prawdzie".
Na  chórze  nad  głównym  wejściem  znajdowały   się organy  wykonane  w Świdnicy  przez  firmę  Schlag i Synowie.   Po  prawej   stronie   świątyni   znajdowała się empora  charakterystyczna   dla kościołów  ewangelickich.  Na wieży  zawieszono  3 dzwony  o brzmieniu  Es, G i B odlane  przez  ludwisarza  Franza Schillinga.
Na  zewnątrz  z prawej  strony  do kościoła  była  dobudowana   sala  konfirmacyjna   i kancelaria (jest to dawna sala gimnastyczna, a obecnie znajduje się na terenie szpitala  - dop. autora strony)) .

Autorem tekstu był  w 1911 roku dr. Fick i został on opublikowany w
Schlesische Chronik - 1911 nr 7 .

Wierni wyznania ewangelickiego uczęszczali na nabożeństwa do wrocławskiego kościoła Zbawiciela (zwanego też „kościołem kapuściarzy”, ponieważ mieszkali oni na terenie tzw. wsi warzywnych żyjących z zaopatrywania wrocławskiego rynku m.in. we wspomniane produkty) usytuowanego na wygonie świdnickim, obok dzisiejszego domu towarowego „Renoma”. Pierwotnie mieściła się tu od 1318 roku kaplica grzebalna. Kolejną świątynię wzniesiono w roku 1561, która była kaplicą cmentarza protestanckiego kościoła św. Marii Magdaleny.
Po zajęciu Śląska przez Prusy protestanci podwrocławscy łączyli z tym faktem nadzieje na polepszenie ich sytuacji w sprawie dostępności do świątyń. Konkretnie w tym przypadku chodziło o status kościółka cmentarnego położonego przed Bramą Świdnicką. W dniu 17 lutego 1742 roku przedstawiciele siedemnastu wsi: Nowej Wsi [Neudorf], Gajowic [Gabitz], Siedemiu Łanów [Siebenhuben], Szczepina [Tscheppine], Wojszyc [Woischwitz], Oporowa [Opperau], Grabiszyna [Gräbschen], Muchoboru Wielkiego i Małego [Groß- und Klein-Mochbern], Hubów [Hube], Książa [Tschansch], Tarnogaju [Dürrgoy], Dworka [Höfchen],
Brochowa [Brockau], Gądowa [Gandau], Iwin Wielkich i Małych [Groß- und Klein-Oldern] wystosowali prośbę do wrocławskiego magistratu - powołując się na królewski „actus ministeriales”, o pozwolenie na odbywanie chrztów, słuchanie spowiedzi, sprawowanie nabożeństw, jako że dotychczas na południowej stronie przed miastem, poza Domasławiem, nie było żadnego protestanckiego kościoła. Petenci prosili również o wzgląd na to, że zimą odwiedzanie kościołów w mieście było bardzo uciążliwe, gdyż wcześnie zamykano bramy Wrocławia. Silna agitacja wśród mieszkańców wsi rozprzestrzeniła się również na mieszkańców: Ołtaszyna [Oltaschin], Gaju [Herdein], Borka [Kleinburg], Krzyków [Kriettern], Partynic [Hartlieb], Kleciny [Klettendorf], Wysokiej [Wessig] i Lamowic [Lamsfeld].
W grudniu 1757 roku Prusacy odbili Wrocław z rąk Austriaków, a zimujący tu król Fryderyk II rozkazem gabinetowym zniósł wszelkie opłaty kościelne płynące dotychczas od protestantów na rzecz kleru katolickiego. Rozkaz ten rozszedł się po Śląsku.


http://retroteka.home.pl/sw_kat/index.php?option=com_content&task=view&id=9&Itemid=55&limit=1&limitstart=1

 
 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego